“Je krijgt veel meer gedaan als je mensen gewoon begrijpt.”
Meer dan dertig jaar lang was Reclassering Nederland zichtbaar aanwezig in Orvelte. Niet op de voorgrond, maar juist in de kleine dingen die langzaam onderdeel werden van het dorp. Onkruid tussen de klinkers weghalen. Vuilnisbakken legen. Snoeien. Een parkeerplaats netjes houden. Werk dat misschien niet altijd opvalt, maar dat wel meehelpt aan hoe een dorp voelt.
De afgelopen vijf jaar was Joannes Grevinga als werkmeester één van de vaste gezichten vanuit de reclassering in Orvelte. Maar achter het praktische werk ontstond in al die jaren ook iets anders: verbinding. Tussen deelnemers, bewoners, ondernemers en het dorp zelf.
Al 45 jaar deelt Joannes thuis lief en leed met zijn zorgzame vrouw. Samen kregen ze twee dochters en inmiddels genieten ze van drie kleinkinderen: twee prachtige kleinzoons en een lief, soms ook een beetje kattig, kleindochtertje. Terwijl hij erover vertelt, verschijnt er direct een glimlach op zijn gezicht.
Die warmte en betrokkenheid lopen als een rode draad door zijn leven. Niet alleen thuis, maar ook in zijn werk.
Voordat Joannes bij de reclassering terechtkwam, werkte hij al vierentwintig jaar binnen een buurtbeheerproject. Daar begeleidde hij mensen met allerlei achtergronden, verhalen en hulpvragen.
“Dat begeleiden van mensen met een rugzak, dat heb ik eigenlijk altijd gedaan”, vertelt hij met een dankbare glimlach.
Toen hij jaren geleden voor het eerst in Orvelte kwam, kende hij het dorp vooral als bezoeker. Maar dat veranderde langzaam. Hoe langer hij er werkte, hoe meer hij ontdekte hoeveel er eigenlijk achter het dorp schuilgaat.
“Je leert steeds meer mensen kennen. Dan merk je pas hoeveel er eigenlijk achter zo’n dorp zit.”
Langzaam begon Joannes ook anders naar Orvelte te kijken. Niet alleen naar wat zichtbaar is voor bezoekers, maar juist naar het werk en de verantwoordelijkheid daarachter.
“Je ziet die schapen lopen, maar je weet eigenlijk niet wat die beste man allemaal doet”, vertelt hij over de schaapsherder. “Pas later ga je begrijpen hoeveel werk, kennis en zorg daar eigenlijk achter zit.”
Volgens Joannes geldt dat eigenlijk voor veel plekken en mensen binnen Orvelte. Vrijwilligers die zich jarenlang inzetten bij De Orvelte Poort. Ondernemers en bewoners die samen proberen het dorp netjes en levendig te houden. Werk dat bezoekers misschien niet altijd direct zien, maar dat wel bepaalt hoe een dorp voelt.
“Je gaat steeds beter begrijpen wat hier eigenlijk allemaal gebeurt.”
Dat gevoel van betrokkenheid groeide ook bij hemzelf. Niet alleen richting het dorp, maar vooral richting de deelnemers vanuit de reclassering. Want waar sommige regels binnen de organisatie vooral draaiden om afstand bewaren, werkte Joannes juist vanuit contact.
“Er wordt wel eens gezegd dat ik te sociaal ben”, vertelt hij lachend. “Maar als je iemand begrijpt, krijg je ook veel meer terug.”
Dat zag hij keer op keer gebeuren bij de deelnemers. Mensen die vaak al een hele geschiedenis met zich meedroegen. Jongeren die moeite hadden met gezag. Mensen die vooral gewend waren dat er óver hen werd geoordeeld, in plaats van mét hen werd gesproken.
Joannes koos daarom bewust voor een andere aanpak. Minder hard tegenover elkaar. Meer naast iemand staan. “Ik probeer vooral te begrijpen wat iemand bezighoudt.”
En juist dat bleef hangen.
Een oud deelnemer nodigde hem jaren later uit omdat hij inmiddels een eigen bedrijf had opgebouwd, getrouwd was en vader was geworden. Andere jongens kwamen spontaan langs met eten of een klein gebaar van waardering. Maar achter al die momenten zat steeds dezelfde boodschap: ze voelden zich gezien.
Volgens Joannes zit daar misschien wel de echte kracht van het werk. “Als mensen voelen dat je vertrouwen in ze hebt, gaan ze vaak ook meer verantwoordelijkheid nemen.”
Die verantwoordelijkheid voelde hij ook steeds sterker terug in Orvelte. De deelnemers voelden zich onderdeel van het dorp. Alsof het een beetje van hen werd. Samen zorgden ze ervoor dat het netjes bleef.
Juist daarom doet het afscheid pijn.
Door bezuinigingen verdween de samenwerking uiteindelijk uit Orvelte. En hoewel Joannes begrijpt hoe zulke keuzes ontstaan, ziet hij ook wat er ongemerkt verloren gaat. Een stakeholder uit Orvelte verwoordde het volgens hem treffend:
“Ze besparen nu een dubbeltje, maar straks betalen ze een kwartje.”
Want de waarde zat niet alleen in het praktische werk. Het zat juist in de verbinding die langzaam ontstond. Tussen mensen. Tussen organisaties. Tussen deelnemers en het dorp.
Toch overheerst vooral dankbaarheid wanneer Joannes terugkijkt op de jaren in Orvelte. Voor de gesprekken onderweg. Voor het vertrouwen dat hij kreeg. Voor de betrokkenheid van bewoners. En voor het gevoel dat het werk er écht toe deed.
Als hij één wens mag uitspreken voor Orvelte, hoeft hij daar niet lang over na te denken. “Ik hoop dat het dorp blijft zoals het is. En dat oude ambachten meer terugkomen. Niet alleen voor de gezelligheid, maar ook zodat kennis van vroeger blijft bestaan.”
Orvelte in één woord?
“Knus.”
